GeneSmart và Bệnh viện Thống Nhất tổ chức hội thảo khoa học về sinh học không gian trong nghiên cứu ung thư

Ngày 20/9/2026, Công ty TNHH Khoa học Công nghệ GeneSmart phối hợp cùng Bệnh viện Thống Nhất tổ chức hội thảo khoa học “Spatial Biology: Decoding Cellular Heterogeneity and Tissue Microenvironments” (Sinh học không gian: Giải mã tính không đồng nhất của tế bào và vi môi trường mô).
Cùng một loại ung thư, thậm chí cùng một khối u, nhưng các tế bào có thể mang những đặc điểm sinh học rất khác nhau. Đáng chú ý hơn, vị trí của chúng và những tế bào tồn tại xung quanh có thể cung cấp thêm thông tin về diễn tiến bệnh mà các phương pháp phân tích phân tử truyền thống chưa phản ánh đầy đủ.
Từ những phát hiện trong ung thư buồng trứng và ung thư phổi, ba bài trình bày tại hội thảo đã làm rõ vì sao “hiểu được cách các tế bào tổ chức và tương tác trong mô” đang trở thành một hướng nghiên cứu quan trọng của y học chính xác.

Cùng một khối u, nhưng không phải mọi tế bào đều giống nhau
GS. TS. BS. Ruby Yun-Ju Huang, nhà khoa học tại Đại học Quốc gia Đài Loan với nhiều đóng góp trong nghiên cứu ung thư buồng trứng và tính không đồng nhất của khối u (tumor heteogeneity), là một điểm nhấn học thuật của hội thảo khi trực tiếp tham gia chia sẻ tại Việt Nam.
Trong bài “Know Thy Neighbour: Deconstructing Intra-tumor Heterogeneity” (Hình 1), GS. Ruby chia sẻ những nghiên cứu cho thấy cùng một khối u buồng trứng có thể chứa nhiều phân nhóm phân tử, trong đó sự pha trộn giữa các phân nhóm có liên quan đến khác biệt về tiên lượng.
Phát hiện này đặt ra câu hỏi: Liệu việc chỉ đánh giá đặc điểm nổi trội của khối u có khiến chúng ta bỏ sót những thông tin quan trọng? Từ đó, bà nhấn mạnh vai trò của những “người hàng xóm” trong vi môi trường mô và triển vọng phát triển dấu ấn sinh học không gian (spatial biomarker) để hiểu rõ hơn sự khác biệt về tiên lượng, đáp ứng điều trị.

Liệu vị trí của tế bào mô đệm có thể giúp đánh giá nguy cơ ung thư phổi?
TS. Lưu Phúc Lợi, Trưởng phòng Nghiên cứu Khoa học tại Viện Nghiên cứu Ứng dụng Khoa học Sức khỏe và Lão hóa (ARiHA), Bệnh viện Thống Nhất, trình bày chủ đề “Spatially Resolved Myofibroblast Niches: Leveraging Spatial Transcriptomics for Stromal Risk Stratification in NSCLC” (Hình 2).
Bài báo cáo tập trung vào các nguyên bào sợi cơ (myofibroblast) trong vi môi trường ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC). Thay vì chỉ quan tâm đến số lượng tế bào, hướng nghiên cứu đặt trọng tâm vào vị trí, cách chúng tổ chức thành những vùng mô đệm và mối liên hệ với đặc điểm bệnh học.
Thông qua phân tích dữ liệu hệ phiên mã không gian (spatial transcriptomics), những cấu trúc không gian này được khảo sát như nguồn thông tin tiềm năng cho phân tầng nguy cơ, đồng thời cho thấy vai trò của tin sinh học trong việc chuyển dữ liệu phân tử thành những thông tin có ý nghĩa lâm sàng.

Khi tế bào ung thư và tế bào miễn dịch không thực sự gặp nhau
NCS. Lê Trương Thắng, chuyên viên tin sinh học và nghiên cứu sinh chương trình Genome and Systems Biology tại Đại học Quốc gia Đài Loan, trình bày chủ đề “Mapping Spatial Niches Across Scales: From OCCC to Pan-Cancer Hypoxic Ecosystems” (Hình 3).
Trong nghiên cứu ung thư biểu mô tế bào sáng buồng trứng (OCCC), các phân tích không gian cho thấy một số quần thể tế bào ung thư phân bố tách biệt với tế bào T, trong khi các tế bào liên quan đến thiếu oxy, viêm và một số thành phần miễn dịch khác hình thành những mối liên hệ đặc trưng.
Phát hiện này gợi ý rằng sự hiện diện của tế bào miễn dịch chưa đủ để phản ánh đầy đủ hoạt động miễn dịch trong khối u; cách chúng phân bố và tương tác cũng rất quan trọng.
Từ OCCC, nghiên cứu mở rộng sang nhiều loại ung thư nhằm tìm kiếm những hệ sinh thái tế bào tương đồng, góp phần định hướng nghiên cứu cơ chế né tránh miễn dịch, kháng điều trị và phân tầng bệnh nhân.

Bên cạnh các phiên báo cáo khoa học, gian hàng GeneSmart cũng đón tiếp khách tham quan, tìm hiểu các giải pháp single-cell và spatial biology của 10x Genomics. Đây là dịp để các bác sĩ và nhà nghiên cứu tiếp cận thêm thông tin về những nền tảng công nghệ được đề cập trong hội thảo, đồng thời trao đổi về khả năng ứng dụng trong các hướng nghiên cứu đang quan tâm (Hình 4).

Từ khám phá khoa học đến triển vọng ứng dụng tại Việt Nam
Ba bài trình bày cho thấy những thông tin có thể bị bỏ sót khi chỉ xem xét tế bào riêng lẻ: sự pha trộn giữa các phân nhóm ung thư, cấu trúc không gian của mô đệm và sự phân bố của các tế bào miễn dịch.
Phiên thảo luận về triển vọng phát triển sinh học không gian tại Việt Nam tiếp tục hướng đến nhu cầu hợp tác liên ngành, phát triển năng lực phân tích dữ liệu và kiểm chứng giá trị lâm sàng.
Thông qua hội thảo, GeneSmart và Bệnh viện Thống Nhất góp phần kết nối các chuyên gia trong nước và quốc tế, thúc đẩy trao đổi những hướng nghiên cứu mới trong ung thư học chính xác.
Sinh học không gian đang bổ sung một góc nhìn quan trọng trong nghiên cứu ung thư: không chỉ tìm hiểu tế bào mang đặc điểm gì, mà còn xác định chúng ở đâu, tương tác với ai và những mối quan hệ ấy có ý nghĩa gì đối với bệnh.

——

CÔNG TY TNHH KHOA HỌC CÔNG NGHỆ GENESMART (MST: 0315672982)

Địa chỉ: 65-67 Đường Số 5 – Cư xá Bình Thới, Phường Bình Thới, Thành phố Hồ Chí Minh.

Hotline: +84 947 528 778 | Website: https://genesmart.vn/

Email: sales@genesmart.vn hoặc support@genesmart.vn