Vật liệu di truyền của virus viêm gan C là RNA chuỗi đơn. Người bệnh có thể xét nghiệm viêm gan C để tìm HCV RNA dương tính sau khoảng 2 tuần phơi nhiễm virus, sớm hơn rất nhiều so với xét nghiệm tìm kháng thể anti-HCV. Xét nghiệm định lượng HCV RNA thực hiện bằng phương pháp PCR có độ nhạy cao, có thể giúp phát hiện virus HCV ngay cả khi nồng độ trong máu còn rất thấp.

Viêm gan C là gì?

Viêm gan C là tình trạng nhiễm trùng gan do siêu vi viêm gan C (HCV) gây ra. Bệnh khiến các tế bào gan bị viêm, gây rối loạn chức năng gan. Theo thời gian, tình trạng viêm trong mô gan có thể hình thành các tổn thương xơ chai vĩnh viễn, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như xơ gan và ung thư gan.

Viêm gan C có thể ở dạng cấp tính hoặc mãn tính:

• Viêm gan C cấp tính là tình trạng nhiễm trùng ngắn hạn, kéo dài trong vòng 6 tháng sau khi virus xâm nhập vào cơ thể. Có khoảng 15 – 25% trường hợp nhiễm virus C tự khỏi hẳn, không cần điều trị đặc hiệu nào. Tuy nhiên, đa số trường hợp viêm gan cấp tính đều dẫn đến mãn tính.
• Viêm gan C mãn tính là tình trạng nhiễm trùng kéo dài trên 6 tháng. Nếu không được điều trị, bệnh có thể tồn tại suốt đời và gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm suy chức năng gan, xơ gan, ung thư gan và thậm chí tử vong. Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới, toàn cầu hiện có khoảng 71 triệu người đang bị nhiễm virus viêm gan C mãn tính.
• Tình trạng bệnh hiện tại ở Việt Nam

Ước tính trên 50.000 người nhiễm HIV mắc viêm gan C mạn tính tính đến năm 2022 tại Việt Nam

Bệnh viêm gan C hiện vẫn đang là vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng, ảnh hưởng tới 185 triệu người trên thế giới. Mỗi năm trên thế giới có khoảng 3% dân số mắc và có khoảng 130-170 triệu người bị nhiễm viêm gan C. Trong số này, có 70% người chuyển thành viêm gan C mạn tính.

Hiện Việt Nam là quốc gia đứng thứ 5 trong số 10 quốc gia có tỉ lệ tử vong do ung thư gan cao nhất trên toàn cầu. Theo ước tính của Tổ chức Y tế và Bộ Y tế năm 2021, khoảng 6,6 triệu người nhiễm viêm gan B (HBV) mạn tính và hơn 900.000 người nhiễm viêm gan C (HCV) mạn tính tại Việt Nam.

Tại Việt Nam, theo kết quả giám sát được Bộ Y tế thực hiện năm 2018, tỉ lệ nhiễm virus viêm gan C mạn tính ở người nhiễm HIV khoảng 30% (22-44%), ở người tiêm chích ma túy từ 40-90%. Như vậy, có thể thấy viêm gan virus C đang là một vấn đề sức khỏe ở người có hành vi nguy cơ cao hiện nay tại Việt Nam.

Xét nghiệm HCV-RNA là gì?

Xét nghiệm viêm gan C HCV RNA là một loại xét nghiệm sinh học phân tử để khẳng định người bệnh có nhiễm virus viêm gan C hay không. Xét nghiệm này thực hiện bằng phương pháp RT-PCR.

Trường hợp xét nghiệm HCV RNA cho kết quả dương tính nghĩa là người bệnh đã phơi nhiễm virus HCV cấp tính khoảng 2-3 tuần. Trường hợp xét nghiệm HCV RNA dương tính kèm xét nghiệm kháng thể anti-HCV dương tính trên 6 tháng cho thấy người bệnh đã chuyển sang viêm gan C mãn tính. Bên cạnh đó, xét nghiệm viêm gan C HCV RNA còn được chỉ định để đánh giá, kiểm soát nhiễm HCV mạn tính, tiên lượng và theo dõi hiệu quả của liệu pháp điều trị trên người bệnh.

Trong kỹ thuật xét nghiệm sinh học phân tử này, mẫu huyết tương hoặc huyết thanh của người bệnh được đưa vào máy chuyên dụng để tách chiết chuỗi RNA. Sau đó, RNA của virus HCV sẽ trải qua quá trình phiên mã ngược thành chuỗi DNA, sau đó khuếch đại bằng phản ứng chuỗi trùng hợp PCR. Với mỗi chu kỳ khuếch đại, bộ đọc tín hiệu trong máy PCR sẽ ghi nhận lại tín hiệu huỳnh quang từ mẫu dò đặc hiệu với vật liệu di truyền của virus viêm gan C. Tín hiệu huỳnh quang này được máy xét nghiệm sử dụng để tính toán nồng độ virus HCV trong mẫu bệnh phẩm của người bệnh.

Nhìn chung, xét nghiệm HCV RNA có mang lại một số lợi ích sau:

• Xác định được số lượng, nồng độ virus HCV trong máu.
• Góp phần xác định được viêm gan C là cấp hay mãn tính.
• Theo dõi, tiên lượng và đánh giá mức độ đáp ứng điều trị của từng người bệnh.
• Ý nghĩa của xét nghiệm trong việc chẩn đoán và điều trị

Xét nghiệm viêm gan C tìm RNA của virus được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Người bệnh có biểu hiện, triệu chứng của viêm gan C cấp tính.
• Người bệnh có những yếu tố gợi ý, nghi ngờ phơi nhiễm virus viêm gan C.
• Xét nghiệm kháng thể anti-HCV dương tính.
• Chỉ định trong đánh giá và theo dõi bệnh nhân đang điều trị viêm gan C.

Diễn giải kết quả xét nghiệm viêm gan C HCV RNA

Đối với xét nghiệm HCV RNA định tính: Nếu trong máu người bệnh có sự hiện diện của HCV, xét nghiệm này sẽ cho kết quả dương tính. 

Nếu kết quả HCV RNA định tính là dương tính, người bệnh sẽ được chỉ định xét nghiệm HCV RNA định lượng. Do đó, hiện nay nhiều bác sĩ chuyên khoa thường bỏ qua xét nghiệm định tính mà chỉ định định lượng HCV RNA ngay thời điểm ban đầu.

Kết quả xét nghiệm HCV RNA định lượng cho thấy tải lượng virus viêm gan trong cơ thể người bệnh. Mức độ cao hay thấp của tải lượng virus không phản ánh mức độ nghiệm trọng của bệnh.  Ngoài ra, xét nghiệm định lượng virus HCV của người bệnh trước khi điều trị sẽ giúp bác sĩ theo dõi tải lượng virus người bệnh trong và sau khi điều trị.

Sau khi có kết quả xét nghiệm HCV RNA và xác định sự hiện diện của HCV, các bác sĩ chỉ định xét nghiệm để tìm ra chính xác người bệnh nhiễm chủng virus viêm gan C nào. Việc này giúp bác sĩ lên kế hoạch cụ thể cho quá trình điều trị.

Một số lưu ý khác:

• Mục tiêu của quá trình điều trị là giảm tải lượng virus HCV cho đến khi tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện, điều này được gọi tắt là chỉ số Sustained Viral Response (SVR)
• SVR xảy ra khi tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện trong 12 tuần hoặc lâu hơn tùy theo phác đồ điều trị của người bệnh.
• Đạt được SVR cho thấy hiệu quả điều trị, đồng nghĩa người bệnh không còn bị viêm gan C hoặc phương pháp điều trị đã chữa khỏi bệnh viêm gan C.
• Tuy nhiên, một số trường hợp mặc dù đã đạt được SVR những vẫn có khả năng tái nhiễm chủng virus viêm gan C khác. Do đó, người bệnh phải thay đổi lối sống để phòng ngừa lây nhiễm HCV, bao gồm không tiêm chích ma túy, đảm bảo quan hệ tình dục an toàn, không xăm trổ, xỏ khuyên tai.

Giải Pháp Toàn Diện Cho Phát Hiện HCV: AltoStar® HCV PCR Kit 1.5

Trong hành trình chăm sóc sức khỏe và phòng chống bệnh viêm gan C, việc phát hiện sớm và chính xác tải lượng virus là yếu tố tiên quyết. Chính vì hiểu được điều đó, AltoStar® HCV PCR Kit 1.5 từ Altona Diagnostics GmbH, Đức, đã ra đời để đáp ứng nhu cầu này.

AltoStar® HCV PCR Kit 1.5 (Altona Diagnostics GmbH, Đức) là một bộ kit xét nghiệm HCV realtime PCR đạt chuẩn CE-IVD, được thiết kế để phát hiện và định lượng DNA đặc trưng của virus viêm gan C (HCV) thuộc các kiểu gen từ A đến H. Bộ kit này đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát tải lượng virus HBV ở bệnh nhân viêm gan B, hỗ trợ việc điều trị và quản lý bệnh hiệu quả hơn.

AltoStar® HCV RT- PCR Kit 1.5 (Altona Diagnostics GmbH – Đức) là bộ kit xét nghiệm realtime RT-PCR chuẩn CE-IVD giúp phát hiện và định lượng RNA đặc trưng (kiểu gene 1 đến 6) của virus viêm gan C (HCV). Bộ kit được dùng để giám sát tải lượng virus HCV ở bệnh nhân viêm gan C với giới hạn phát hiện của bộ kit là 11.1 IU/mL , giúp phát hiện kịp thời và chính xác ngay cả những trường hợp nhiễm HCV với tải lượng thấp.

Tổng kết

Viêm gan C, do virus CBV gây ra, là một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng có thể dẫn đến tổn thương gan, viêm gan mạn tính, xơ gan, và ung thư gan nếu không được điều trị kịp thời. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm viêm gan B và C đang ở mức cao, với hàng triệu người đang sống chung với bệnh, gây ra hàng chục ngàn ca tử vong và ung thư gan mỗi năm. Để quản lý hiệu quả bệnh viêm gan C, xét nghiệm HCV-RNA đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán và theo dõi mức độ nhiễm bệnh. Xét nghiệm này không chỉ giúp định lượng virus mà còn đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện nguy cơ tái phát. Bộ kit AltoStar® HCV PCR Kit 1.5, với khả năng phát hiện và định lượng HCV-RNA chính xác và nhạy bén, là một công cụ quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe và quản lý bệnh viêm gan B, đảm bảo phát hiện kịp thời và hỗ trợ điều trị hiệu quả.